ਚਲੋ ਪੰਜਾਬੀਓ, ਵਾਪਸ ਮੁੜੀਏ ਤੇ ਆਪਣਾ ਪੰਜਾਬ ਬਚਾਈਏ – ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ

“ਹੁਣ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਇਹ ਸਾਡੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮੌਕਾ ਹੈ”

ਪੰਜਾਬੀਓ, ਸੁਣੋ ਮੇਰੀ ਗੱਲ।

ਤੁਸੀਂ ਉਹੀ ਹੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਝੰਡਾ ਗੱਡਿਆ। ਤੁਸੀਂ ਉਹੀ ਹੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੰਗਾਂ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਸਰਹੱਦਾਂ ਸਿੰਜੀਆਂ। ਤੁਸੀਂ ਉਹੀ ਹੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਖੁਆਈ। ਪਰ ਅੱਜ… ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਜਿੱਥੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਥਾਂ ਸਾਡੇ ਬਾਪ-ਦਾਦਿਆਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਕਾਬਿਲ ਨਹੀਂ।

ਪੰਜਾਬ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ – ਸੜਦਾ ਹੋਇਆ, ਟੁੱਟਦਾ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਉਮੀਦ ਲੈ ਕੇ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਉਮੀਦ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਰਨ ਦੇ ਸਕਦੇ।

ਇਸ ਲਈ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇ ਰਿਹਾ/ਰਹੀ ਹਾਂ – “ਚਲੋ ਪੰਜਾਬੀਓ, ਅਸੀਂ ਵਾਪਸ ਚੱਲੀਏ। ਵਾਪਸ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵੱਲ, ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਵੱਲ, ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲ।” ਅਤੇ ਇਸ ਵਾਰ, ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚਾਉਣਾ ਹੈ – ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ, ਬੋਲੀ ਨੂੰ, ਸਿਹਤ ਨੂੰ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ, ਰੂਹ ਨੂੰ।

---

1. ਚਲੋ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਨਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਈਏ – ਹਰ ਪਿੰਡ, ਹਰ ਮੁਹੱਲਾ, ਹਰ ਘਰ

ਸਾਡੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੋਚੇ ਹੋਣਗੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਜਵਾਨ ਇਕ ਦਿਨ ਸੂਈ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਪਾੌਡਰ ਕਰਕੇ ਮਰੇਗਾ। ਪਰ ਅੱਜ ਹਕੀਕਤ ਇਹ ਹੈ – ਸਾਡਾ ਨੌਜਵਾਨ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਹ ਕਰੋ:

• ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ/ਮੁਹੱਲੇ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਠੇਕੇ ਬੰਦ ਕਰਵਾਓ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਮੇਟੀ, ਪੰਚਾਇਤ, ਸਕੂਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਓ।
• ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਕੇਂਦਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਓ। ਸਰਮ ਨਾ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਮ ਨਾਲ ਜਾਨਾਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
• ਖੇਡਾਂ, ਸੰਗੀਤ, ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਕੋਰਸਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰੋ। ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰੋ ਤਾਂ ਜੋ ਨੌਜਵਾਨ ਨਸ਼ੇ ਵੱਲ ਨਾ ਭੱਜੇ।

ਹਰ ਮਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਕਹਿਣਾ ਹੈ: “ਪੁੱਤਰਾ, ਸੂਈ ਤੋਂ ਤਾਂ ਮੌਤ ਚੰਗੀ। ਜੇ ਤੂੰ ਜਿਉਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉੱਠ ਕੇ ਖੇਤੀ ਕਰ, ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾ, ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰ, ਪਰ ਇਸ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾ ਲਾ।”

---

2. ਚਲੋ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਬਚਾਈਏ – ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਮਾਂ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈ

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਹੁਣ ਜ਼ਹਿਰ ਉਗਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਯੂਰੇਨੀਅਮ, ਫਾਸਫੇਟ, ਡੀਜ਼ਲ, ਰਸਾਇਣ – ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਡੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੈਂਸਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਡਨੀਆਂ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਕਰੋ:

• ਰਸਾਇਣਕ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਜੈਵਿਕ ਖਾਦ (ਗੋਹਾ, ਕੰਪੋਸਟ) ਵਰਤੋ। ਮਿੱਤਰ, ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਿੰਗਾ ਲੱਗਦਾ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸਿਹਤ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਚੇਗੀ।
• ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੱਚਤ ਕਰੋ। ਧਾਨ (ਝੋਨੇ) ਦੀ ਬਜਾਏ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ – ਮੱਕੀ, ਬਾਜਰਾ, ਦਾਲਾਂ, ਤੇਲ ਬੀਜ – ਬੀਜੋ। ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸੋਚੋ: ਮਲਵਾਈ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਦਾ ਕੋਈ ਠੀਕ ਹੈ?
• RO ਪਲਾਂਟ ਲਗਵਾਓ, ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕਰੋ ਕਿ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਸਾਡੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦਾ ਵਿਰਸਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਮਰ ਗਈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਰਹਾਂਗੇ?

---

3. ਚਲੋ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਚਾਈਏ – ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਬੱਚੇ ‘ਵਾਹਿਗੁਰੂ’ ਦੀ ਬਜਾਏ ‘ਗੌਡ’ ਆਖਣਗੇ

ਅੱਜ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ – “ਪੰਜਾਬੀ ਨਾ ਬੋਲਿਆ ਕਰ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਬੋਲ, ਵੱਡਾ ਆਦਮੀ ਬਣੇਂਗਾ।” ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧੋਖਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਸ਼ਰਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਸ਼ਰਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇਗਾ।

ਇਹ ਕਰੋ:

• ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਰੱਖੋ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਓ, ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ ਗਾਓ।
• ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਜਾਂ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਜ਼ਰੂਰ ਪੜ੍ਹਾਓ। ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰੋ।
• ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੋ। ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਟਿਊਬ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ, ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ ਕਰੋ।
• ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਲਹਿਰ ਚਲਾਓ। ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ, ਮੁਸ਼ਾਇਰੇ, ਅਖਾੜੇ ਕਰੋ।

ਸਾਡੀ ਬੋਲੀ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਤੇ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਮਰੀ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਰੂਹ ਮਰੀ।

---

4. ਚਲੋ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰੀਏ – ਰੋਟੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਰੋਕ ਕੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ

ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕਿਸਾਨ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਾਡੀ ਰੋਟੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਸੈਂਕੜੇ ਕਿਸਾਨ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਹੈ, ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕਤਾਰਾਂ ਨੇ, ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਲਦੇ ਬੱਚੇ।

ਇਹ ਕਰੋ:

• ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ MSP (Minimum Support Price) ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਾਰੰਟੀ ਮੰਗੋ। ਧਰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਹਰ ਵੋਟ ਨਾਲ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਠਾਓ।
• ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਕਤੀ, ਬੀਮਾ, ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੋ।
• ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਫਸਲ ਵੇਚਣ ਲਈ ਸਹੀ ਮੁੱਲ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਸਹਿਕਾਰੀ ਮੰਡੀਆਂ ਬਣਾਓ।
• ਖ਼ੁਦ ਗਾਹਕ ਬਣੋ – ਆਪਣੇ ਨੇੜਲੇ ਕਿਸਾਨ ਤੋਂ ਸਿੱਧਾ ਸਬਜ਼ੀ, ਅਨਾਜ ਖਰੀਦੋ। ‘ਬਾਇਓ-ਰੀਜਨ’ ਫਾਰਮਿੰਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰੋ।

ਕਿਸਾਨ ਬਚੇਗਾ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਬਚੇਗਾ।

---

5. ਚਲੋ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਤਨ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾਈਏ – ਪਰਵਾਸ ਨੂੰ ਰੋਕੋ

ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਪਰਦੇਸ਼ ਵੱਸ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਨੇ ਸਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਬੁੱਢੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਇਕੱਲੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਉੱਥੇ ਟਰੱਕ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਹ ਕਰੋ:

• ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗ, ਫੂਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ, ਟੂਰਿਜ਼ਮ, ਆਈ.ਟੀ. ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦਬਾਓ ਪਾਓ।
• ਸਟਾਰਟ-ਅੱਪ ਸਕੀਮਾਂ, ਖੇਤੀ-ਆਧਾਰਿਤ ਕਾਰੋਬਾਰ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰੋ।
• ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ (ਪਰਦੇਸੀ) ਨੂੰ ਕਹੋ – ਪੈਸਾ ਭੇਜਣ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਆ ਕੇ ਬਣਾਉ। ਇੱਥੇ ਕਾਰਖਾਨਾ ਲਗਾਓ, ਸਕੂਲ ਬਣਾਓ।
• ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਹੋ – “ਪੁੱਤ, ਪਰਦੇਸ ਠੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਕੋਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਆ ਕੇ ਖੇਤੀ ਕਰਕੇ ਦੇਖ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਦੇਖ।”

ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ – ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਓ।

---

6. ਚਲੋ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਈਏ – ਉਹ ਸਾਡੀ ਅੱਧੀ ਅਬਾਦੀ, ਸਾਡੀ ਅੱਧੀ ਤਾਕਤ

ਅੱਜ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬੇਟੀ ਘਰ ਅੰਦਰ ਡਰ ਕੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦਾ ਹੱਕ ਦਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਕਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਕਰੋ:

• ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ, ਮੁਹੱਲੇ, ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਜਾਂ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਜ਼ੁਲਮ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਚੁੱਪ ਨਾ ਰਹੋ। 181 ‘ਤੇ ਕਾਲ ਕਰੋ, ਥਾਣੇ ਜਾਓ, ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਵੋ।
• ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਓ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਦ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਓ।
• ਦਾਜ ਪ੍ਰਥਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰੋ। ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੌਲਾ-ਰੱਪਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਸਗੋਂ ਪੈਸੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਲਈ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿਓ।
• ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦਾ ਕੋਟਾ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਓ, ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਹੈਲਪਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੋ।

ਜਿਹੜਾ ਸਮਾਜ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਕਦੇ ਤਰੱਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।

---

7. ਚਲੋ ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਈਏ – ਕਿਉਂਕਿ ਪੜ੍ਹੇਗਾ ਪੰਜਾਬ ਤਾਂ ਵਧੇਗਾ ਪੰਜਾਬ

ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਬੰਦ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਧਿਆਪਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ, ਬੱਚੇ ਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਫ਼ੀਸਾਂ ਦੇ ਅੰਬਾਰ ਲੱਗ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇ ਸਿੱਖਿਆ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਅਨਪੜ੍ਹ ਤੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਰਹਿ ਜਾਣਗੀਆਂ।

ਇਹ ਕਰੋ:

• ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲਵੋ। ਮਾਪਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕਰੋ, ਗੁੰਮਸੁਮ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰੋ।
• ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਫ਼ਤ ਕੋਚਿੰਗ, ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਲੈਬ, ਸਪੋਰਟਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੋ।
• ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਭੇਜਣ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਓ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਨਾ ਰਹਿਣ ਦਿਓ।

ਸਿੱਖਿਆ ਉਹ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੈ ਜੋ ਕਦੇ ਬੁਝਦੀ ਨਹੀਂ।

---

8. ਚਲੋ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖੀਏ – ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਈਏ

1947, 1962, 1965, 1971, 1984, ਅੱਤਵਾਦ – ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਡੇ ਮਾਸ-ਧਾਰੀ ਜ਼ਖ਼ਮ ਹਨ। ਅੱਜ ਦੇ ਬੱਚੇ ਕਈ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਦੇ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਖਾਧੀ ਸੀ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਾਦੀ 1984 ਵਿੱਚ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜੀ ਸੀ।

ਇਹ ਕਰੋ:

• ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਓ।
• ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਰ ਸ਼ਹੀਦ ਦੇ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਯਾਦਗਾਰ (ਸਟੀਕਰ, ਬੋਰਡ, ਪੇਂਟਿੰਗ) ਪਿੰਡ ਦੇ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਲਗਾਓ।
• ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜੰਗਾਂ, ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ, ਦੰਗਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰੋ।
• ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਦਰੁਸਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰੋ – ਨਾ ਘਟਾ ਕੇ, ਨਾ ਵਧਾ ਕੇ।

ਸ਼ਹੀਦ ਉਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਹੂ ਸਾਡੀਆਂ ਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮਾਰਨ ਵਰਗਾ ਹੈ।

---

9. ਚਲੋ ਏਕਤਾ ਬਣਾਈਏ – ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਤਾਂ, ਧਰਮਾਂ, ਪਾਰਟੀਆਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ

ਪੰਜਾਬ ਅੱਜ ਜਿੰਨਾ ਬਾਹਰੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ, ਅੰਦਰੋਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਾਤ-ਪਾਤ, ਸਿਆਸੀ ਖੇਡਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਫਿਰਕੇ – ਸਾਨੂੰ ਤੋੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਇੱਕ ਹਨ: ਨਸ਼ਾ, ਗੰਦਾ ਪਾਣੀ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਕਰਜ਼ਾ, ਬੋਲੀ ਦੀ ਮੌਤ।

ਇਹ ਕਰੋ:

• ਗੁਰਦੁਆਰਾ, ਮੰਦਰ, ਮਸਜਿਦ, ਗਿਰਜਾ ਘਰ – ਸਾਰੇ ਰਲ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਬਚਾਓ ਅੰਦੋਲਨ ਚਲਾਓ।
• ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਗੈਰ-ਸਿਆਸੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਹੱਲ ਕਰੋ।
• ਸਿਆਸੀ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਕਹੋ – “ਅਸੀਂ ਵੋਟ ਨਹੀਂ ਪਾਵਾਂਗੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੋਗੇ।”

ਸਾਡੀ ਸਾਂਝ ਸਾਡੀ ਤਾਕਤ ਹੈ। ਜਿਉਂਦਾ ਰਹੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰਾ!

---

10. ਚਲੋ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ‘ਪੰਜਾਬੀ’ ਬਣਾਈਏ – ਨਾ ਕਿ ‘ਗਲੋਬਲ ਸਿਟੀਜ਼ਨ’

ਪਿਛਲੇ 70 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਬੱਚੇ ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ‘ਗਲੋਬਲ’ ਬਣ ਗਏ। ਉਹ ਟਿਕਟਾਕ, ਸਪੌਟੀਫਾਈ, ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ ‘ਤੇ ਪਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਨਹੀਂ ਤੁਰਿਆ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।

ਇਹ ਕਰੋ:

• ਛੁੱਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਲੈ ਕੇ ਜਾਓ। ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਾਓ, ਪਸ਼ੂ ਦਿਖਾਓ, ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਲੈ ਜਾਓ।
• ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ, ਨੱਚਣ (ਭੰਗੜਾ, ਗਿੱਧਾ), ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਸਿਖਾਓ।
• ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਓ – ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਸਿੰਚਾਈ ਟਿਊਬਵੈਲ ਕੀ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਫਸਲ ਬੀਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੋੜ੍ਹੀਆਂ ਕੀ ਹਨ।
• ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਿਖਾਓ ਕਿ “ਪੰਜਾਬੀ ਹੋਣਾ ਕੋਈ ਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਗਰਵ ਹੈ।”

---

ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ – ਹੁਣ ਜਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ

ਪੰਜਾਬੀਓ,

ਅਸੀਂ 70 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ, ਦੰਗੇ, ਜੰਗਾਂ, ਅੱਤਵਾਦ, ਨਸ਼ਾ, ਕਰਜ਼ਾ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸੰਕਟ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ – ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਖਿਆ। ਹਰ ਵਾਰ ਟੁੱਟੇ, ਹਰ ਵਾਰ ਉੱਠੇ। ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਖ਼ਤਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਰ ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਆਂਗਣੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣਾ ਹੈ – ਕਿ ਉਹ ਚੁੱਪ ਰਹੇਗਾ, ਜਾਂ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕਰੇਗਾ?

ਇਹ ਸਮਾਂ ਹੈ –

• ਵਤਨ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦਾ (ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪਰਦੇਸ ਹੋ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਆ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰੋ, ਸਕੂਲ ਬਣਾਓ)।
• ਧਰਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ (ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ, ਪਾਣੀ ਬਚਾਓ)।
• ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਸੀਨੇ ਨਾਲ ਲਾਉਣ ਦਾ (ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸੋਚੋ)।
• ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦਾ (ਠੇਕੇ ਬੰਦ ਕਰਾਓ, ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਓ)।
• ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦਾ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੋ)।
• ਏਕਤਾ ਵਿਖਾਉਣ ਦਾ (ਜਾਤ-ਪਾਤ, ਧਰਮ, ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠੋ)।

ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਕੋਈ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਤਾਂ ਰੋਜ਼ ਦਾ ਜੀਣ ਦਾ ਢੰਗ ਹੈ।

ਅੱਜ ਤੋਂ ਠਾਣ ਲਓ –

• ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਠੇਕੇ ਬਾਰੇ ਬੋਲਾਂਗਾ।
• ਮੈਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਾਂਗਾ।
• ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਾਂਗਾ।
• ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਬਚਾਵਾਂਗਾ।
• ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਕਿਸਾਨ ਜਾਂ ਔਰਤ ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਹੁੰਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਚੁੱਪ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗਾ।
• ਮੈਂ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਂਗਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਰਾਵਾਂਗਾ।

---

ਪਿਆਰਿਆਂ ਪੰਜਾਬੀਓ, ਜੇ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਸੰਭਲੇ, ਤਾਂ ਕੱਲ੍ਹ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਚੇਗਾ – ਇੱਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯਾਦ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ। ਪਰ ਸਾਡੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਧਰਤੀ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਯਾਦ ਬਣਨ ਲਈ ਦਿੱਤੀ, ਸਗੋਂ ਜਿਉਣ ਲਈ ਦਿੱਤੀ।

ਆਓ, ਅੱਜ ਸੰਕਲਪ ਕਰੀਏ –
“ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚਾਵਾਂਗੇ। ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ, ਆਪਣਾ ਪਾਣੀ, ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ, ਆਪਣਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਆਪਣਾ ਹਰ ਇੱਕ ਸਾਹ।”

ਜੋ ਬੋਲੇ ਸੋ ਨਿਹਾਲ, ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ।
ਪੰਜਾਬ ਜਿੰਦਾਬਾਦ! ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਜਿੰਦਾਬਾਦ!

🙏 ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੇਤੂ ਰਹੇ। 🙏