ਕਰਜ਼ਾ, ਖੇਤ, ਕਸ਼ਟ – ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕਿਸਾਨ ਸੰਕਟ

ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਅੰਨ ਭੰਡਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆਂਦੀ, ਪਰ ਅੱਜ ਉਹੀ ਕਿਸਾਨ ਕਰਜ਼ੇ ਹੇਠ ਦੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਇੱਕ ਰੁਟੀਨ ਖ਼ਬਰ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਕਿਸਾਨ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, 1995 ਤੋਂ 2022 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 30,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦਿੱਤੀ।

ਪਿੱਠਭੂਮੀ: ਇਹ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਬੋਝ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਮਹਿੰਗੇ ਬੀਜ, ਰਸਾਇਣਕ ਖਾਦਾਂ, ਡੀਜ਼ਲ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਵਧਦੇ ਖਰਚੇ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ – MSP (Minimum Support Price) ‘ਤੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਜਦੋਂ ਫ਼ਸਲ ਵੇਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਘਾਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਅਗਲੀ ਫ਼ਸਲ ਲਈ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।

ਤਿੰਨ ਕਿਸਾਨ ਆਂਦੋਲਨ – ਇੱਕ ਆਸ ਦੀ ਕਿਰਨ: 2020-21 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਤਿੰਨ ਕਾਲੇ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਰੇਖਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ‘ਤੇ ਡੇਰੇ ਲਾਏ। ਇਹ ਸੰਘਰਸ਼ 13 ਮਹੀਨੇ ਚੱਲਿਆ। ਕਈ ਕਿਸਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ, ਬਜ਼ੁਰਗ ਬੈਠ ਰਹੇ, ਔਰਤਾਂ ਮੋਰਚੇ ‘ਤੇ ਸਨ। ਆਖਰਕਾਰ ਕਾਨੂੰਨ ਵਾਪਸ ਲਏ ਗਏ, ਅਤੇ MSP ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ‘ਤੇ ਵਾਅਦੇ ਹੋਏ – ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਉਹ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਹੋਏ।

ਅੱਜ ਦਾ ਹਾਲ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਅਜੇ ਵੀ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਹੇਠ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਹੇਠਾਂ ਗਿਆ, ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਬੰਜਰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ, ਫਲ਼-ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਡੇਅਰੀ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਇਸ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲੇਗੀ, ਤੇ ਉਹ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦੇਖੇਗਾ।

ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ: ਅਸੀਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਰੋਟੀ ਉਸ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸਾਨ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰੇਗਾ, ਤਾਂ ਕੱਲ੍ਹ ਸਾਨੂੰ ਰੋਟੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ। ਸਾਨੂੰ MSP ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ, ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਆਫ਼ੀ, ਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕਿਸਾਨ ਹਾਰੇਗਾ ਨਹੀਂ: ਉਹ ਫਿਰ ਤੋਂ ਬੀਜ ਬੋਏਗਾ, ਤੇ ਉਹੀ ਬੀਜ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਿਆਵਲ ਦੇਵੇਗਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਲਹੂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸਦਾ ਲਈ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹੇਗਾ।

🙏 ਹਰ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਸਲਾਮ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਡੀਆਂ ਰੁਟੀਆਂ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਨਹੀਂ ਪੈਣ ਦਿੱਤੀ। 🙏