Gurdip Singh Dhillon
“ਪਰਦੇਸ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਢੋਲ, ਤੇ ਵਤਨ ਦੀ ਸੁਰ”
ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਵਿਦੇਸ਼ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਅਮਰੀਕਾ – ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਵਾਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਪਰਵਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਉਲਾਰਾ ਪੱਖ ਵੀ ਹੈ – ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਪਲਾਇਣ (brain drain)। ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਕਰਜ਼ੇ, ਨਸ਼ੇ, ਤੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਭਵਿੱਖ ਕਾਰਨ ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਆਪਣਾ ਵਤਨ ਛੱਡ ਕੇ ਪਰਦੇਸਾਂ ਦਾ ਰੁਖ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ? ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੀ ਘਾਟ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੀ ਮਾਰਕੀਟ ਅਨੁਸਾਰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਨਤੀਜਾ ਵਜੋਂ, ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪੜ੍ਹਿਆ-ਲਿਖਿਆ ਨੌਜਵਾਨ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਡਰਾਈਵਰ, ਟਰੱਕ ਡਰਾਈਵਰ, ਰਿਟੇਲ ਸੈਲਜ਼ਮੈਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੜ੍ਹਾਈ ‘ਤੇ 20-30 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੇ, ਕਈ ਤਾਂ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਸਤੇ (ਡੰਕੀ ਰੂਟ) ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਜਾਨਾਂ ਵੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ‘ਤੇ ਅਸਰ: ਇੱਕ ਤਰਫ, ਪਰਵਾਸ ਕਾਰਨ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗ ਇਕੱਲੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਅਰਥਚਾਰੇ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭੇਜੇ (remittances) ਤੋਂ ਫਾਇਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਕਰੀਬ 40-50,000 ਕਰੋੜ ਸਾਲਾਨਾ), ਪਰ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਹੈ – ਸਭ ਤੋਂ ਮਿਹਨਤੀ, ਜਵਾਨ, ਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ-ਲਿਖਿਆ ਵਰਗ ਪੰਜਾਬ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੌਜਆਨ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼: ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ‘ਵਤਨ ਵਾਪਸੀ’ (Return to Homeland) ਵਰਗੇ ਸਕੀਮਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ, ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਉਹ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ, ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਉਦਯੋਗ, ਰੋਜ਼ਗਾਰ, ਸਿਹਤ, ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨੇ ਪੈਣਗੇ।
ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ: ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਨਾਂ ਰੌਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਖਾਲਿਸਟਾਨ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ, ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ, ਸਕੂਲਾਂ, ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ। ਉਹ ਹਰ ਸਾਲ ਕਰੋੜਾਂ ਦੇ ਭੇਜੇ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਘਰ, ਸ਼ੋਅਰੂਮ, ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦਿਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਸੀਂ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ? ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਨਾ ਪਵੇ। ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਮਾਣ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲੇ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਦਰਦ ਇਸ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਦੀ ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਸੁਨੱਖੀ ਹੁੰਦਾ ਰਹੇਗਾ।
🙏 ਹਰ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਸਲਾਮ, ਜਿਸ ਨੇ ਰੋਟੀ ਲਈ ਵਤਨ ਛੱਡਿਆ, ਪਰ ਵਤਨ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ। 🙏
%20–%20Punar%20Surjit%20Punjab%20–%20Gurdip%20Singh%20Dhillon){kind=link}
